KURS ONLINE

Cena 1600 zł

Czas trwania: wykłady 1,8,15,22 kwietnia 2026 sesja Q&A 29 kwietnia

Projektowanie i zarządzanie ogrodami historycznymi. Łukasz Przybylak i Jacek Kuśmierski

Opis kursu:

Ogrody historyczne są jednymi z najbardziej złożonych obiektów dziedzictwa kulturowego. To stworzone przez człowieka kompozycje, łączące wartość zabytkową, przestrzeń użytkową i wrażliwe ekosystemy przyrodnicze. Jako dobra o wartości ogólnospołecznej wymagają stałej pielęgnacji, świadomej konserwacji i odpowiedzialnego zarządzania, zawsze w odniesieniu do własnej historii i otaczającego krajobrazu.

Ten kurs pokazuje, jak pracować z ogrodami historycznymi w sposób odpowiedzialny względem wymagań dóbr kultury, współczesnego użytkownika oraz świata przyrody. Skierowany jest do projektantów, zarządców i właścicieli obiektów zabytkowych, pracowników instytucji i urzędów oraz wszystkich osób podejmujących decyzje wpływające na przyszłość ogrodów o wartości historycznej.

Podczas kursu uczestnicy przejdą pełną drogę pracy z ogrodem historycznym: od „czytania” miejsca i rozpoznania jego wartości, przez tworzenie projektów konserwatorskich, aż po strategiczne i codzienne zarządzanie, komunikację z odbiorcami oraz zagadnienia ekonomiczne. 

Program kursu:

 Spotkanie #1: Zrozumieć ogród historyczny

Pierwsze spotkanie poświęcone jest temu, jak „odczytać” ogród historyczny. Uczestnicy poznają, czym w praktyce są badania konserwatorskie i dlaczego ogród należy traktować jako zabytek żywy, podlegający ciągłym zmianom. Popracujemy z narzędziami diagnozy: badaniami historycznymi, ikonografią i kartografią, analizą kompozycji przestrzennej oraz warstw czasowych.

Szczególny nacisk kładziemy na rozpoznanie wartości i autentyczności – czyli tego, co naprawdę stanowi istotę danego miejsca. Po tym spotkaniu uczestnicy będą potrafili spojrzeć na ogród nie jak na pustą kartkę, lecz jak na opowieść zapisaną w przestrzeni, czasie i kompozycji, oraz zrozumieją, dlaczego dobrze przeprowadzone badania są podstawą świadomych decyzji projektowych.

prowadzący: Jacek Kuśmierski

 Spotkanie #2: Projektowanie w ogrodzie historycznym

Drugie spotkanie przybliża uczestnikom, jak przenieść wnioski z badań oraz analiz historycznych ogrodu do koncepcji konserwatorskiej, będącej kluczem do sukcesu w dalszym procesie projektowym i realizacyjnym. Uczestnicy dowiedzą się, jak projektować poszczególne elementy historycznego ogrodu, takie jak drogi, szata roślinna i mała architektura, by tworzyły spójną i zgodną z historią miejsca całość. Uwaga zostanie także poświęcona kwestiom etapowania projektowanej rewaloryzacji. 

Podczas kursu wskazane zostaną możliwości uwzględniania wyzwań zarządczych ogrodu już na etapie projektowania rozwiązań koncepcyjnych. Zwrócimy także uwagę na niebezpieczeństwa „rewaloryzacji bez diagnozy” oraz projektowej pokusy zniekształcania lub pisania historii ogrodu na nowo. Po tym spotkaniu uczestnicy zrozumieją, jak projektować w sposób odpowiedzialny i właściwy obiektom ogrodowego dziedzictwa.

prowadzący: Łukasz Przybylak

 Spotkanie #3: Zarządzanie ogrodem historycznym 

Trzecie spotkanie koncentruje się na codziennej i długofalowej pracy z ogrodem historycznym. Uczestnicy poznają, czym jest strategia zarządzania ogrodem i jak razem z operatem pielęgnacyjnym stanowi praktyczne narzędzie zarządcze, a nie dokument „do szuflady”. Omawiamy planowanie prac sezonowych i kwestie podstawowego utrzymania każdego z komponentów kompozycji przestrzennej ogrodu. Uwagę poświęcimy także zagadnieniu modelowego etapowania szeroko zakrojonych prac rewaloryzacyjnych. Podpowiemy, jak kształtować i zarządzać kadrą ogrodniczą dedykowaną określonym rodzajom historycznych ogrodów. 

Poświęcimy także uwagę kwestiom możliwej optymalizacji zarządzania ogrodem w kontekście zmian środowiskowych, jak również wyzwań społeczno-ekonomicznych. Przedstawimy również niebezpieczeństwa wynikające z nadmiernej eksploatacji turystyczno-marketingowej historycznych ogrodów i parków. Szkolenie pomoże uczestnikom w podejmowaniu odpowiedzialnych decyzji konserwatorskich, jak również w codziennym zarządzaniu historycznymi ogrodami i parkami.

prowadzący: Łukasz Przybylak

 Spotkanie #4: Ogród historyczny jako marka i instytucja

Ostatnie spotkanie poszerza perspektywę o społeczne, komunikacyjne i ekonomiczne aspekty funkcjonowania ogrodu historycznego. Uczestnicy poznają ideę garden brandingu – budowania spójnej tożsamości ogrodu poprzez narrację, sposób udostępniania i relacje z odbiorcami. Porozmawiamy o interpretacji dziedzictwa, turystyce ogrodowej, edukacji i organizacji wydarzeń, a także o granicach atrakcyjności i presji frekwencji.

Omawiane są modele finansowania, działalność komercyjna oraz znaczenie współpracy krajowej i międzynarodowej. Podczas tego spotkania uczestnicy poznają ogród historyczny jako aktywną instytucję i przestrzeń publiczną – miejsce, które może być jednocześnie społecznie żywe i ekonomicznie stabilne, bez utraty autentyczności i wartości.

prowadzący: Jacek Kuśmierski

Prowadzący:

 Łukasz Przybylak

Architekt krajobrazu z blisko 20-letnim doświadczeniem w interpretowaniu, projektowaniu i zarządzaniu ogrodami historycznymi. Autor licznych dokumentacji konserwatorskich dla ogrodów historycznych. Prezes Fundacji im. Eduarda Petzolda, prezydent Europejskiego Szlaku Ogrodów Historycznych.

Jacek Kuśmierski

Architekt krajobrazu z ponad 10-letnim doświadczeniem. Autor ponad 60 publikacji oraz dokumentacji konserwatorskich. Wiceprezes Fundacji im. Eduarda Petzolda. Specjalizuje się w badaniach historycznych oraz turystyce ogrodowej.